Restoranlarda Alerjen Bildirimi Rehberi | Sipariş Masanda

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'nde yaptığı güncellemeyle birlikte Türkiye'deki tüm restoran ve kafelerde "detaylı menü" dönemi başlıyor — ulusal zincir restoranlar için son tarih 1 Temmuz 2026, diğer işletmeler için ise kademeli takvim uygulanacak.

 

İçindekiler

1. Yönetmelik Nedir, Ne Getiriyor?
2. Menüde Hangi Bilgiler Zorunlu Olacak?
3. Son Tarihler: Hangi İşletme Ne Zamana Kadar Uyum Sağlamalı?
4. 14 Zorunlu Alerjen Nedir?
5. Kağıt Menüde Uyum Neden Zor?
6. Dijital Menü ile Uyum Neden Daha Kolay?
7. Sipariş Masanda ile Alerjen Bilgisi Nasıl Eklenir?
8. Uymayan İşletmelere Ceza Var mı?
9. Sık Sorulan Sorular
10. Uyum Kontrol Listesi

 

Yönetmelik Nedir, Ne Getiriyor?

Tarım ve Orman Bakanlığı, sağlıklı ve bilinçli tüketimi desteklemek amacıyla Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu'nda kapsamlı bir güncellemeye gitti. Bu güncellemeyle birlikte restoran, kafe, büfe ve toplu yemek hizmeti veren tüm işletmelerde "detaylı menü" uygulaması zorunlu hale geliyor.

Yeni düzenlemeyle artık müşterilerin "Bu yemeğin içinde ne var?" sorusunun yanıtı doğrudan menüde yer alacak. Özellikle çölyak hastaları, gıda alerjisi olanlar, diyabetikler, vegan ve vejetaryenler ile alkol veya domuz ürünü tüketmek istemeyen müşteriler için bu düzenleme hayati önem taşıyor.

 

Menüde Hangi Bilgiler Zorunlu Olacak?

Yeni yönetmelik kapsamında işletmeler, menülerindeki tüm ürünler için aşağıdaki dört temel bilgiyi tüketicinin kolayca görebileceği şekilde sunmakla yükümlü olacak:

 

Zorunlu Bilgi	Açıklama	Örnek
Gıda bileşenleri	Ürünün temel içerikleri	Dana eti, soğan, maydanoz, baharat
Kalori (enerji) değeri	Porsiyon başına kcal miktarı	420 kcal / porsiyon
Alerjen içerikler	14 zorunlu alerjen grubu	Glüten, süt, yumurta içerir
Alkol / domuz türevi	Bu bileşenlerin varlığı veya yokluğu	Domuz ürünü içermez

 

Bu bilgiler yalnızca basılı menülerde değil, QR menüler dahil tüm dijital menü sistemlerinde de zorunlu olacak.

 

Son Tarihler: Hangi İşletme Ne Zamana Kadar Uyum Sağlamalı?

Bakanlık, düzenlemenin tüm işletmeler için aynı anda yürürlüğe girmeyeceğini ve işletme büyüklüğüne göre kademeli bir takvim uygulanacağını açıkladı:

 

İşletme Türü	İçerik Bilgisi Son Tarihi	Kalori Bilgisi Son Tarihi
Ulusal zincir restoranlar	1 Temmuz 2026	1 Temmuz 2026
Aynı ilde 3+ şubesi olan işletmeler	31 Aralık 2026	31 Aralık 2026
Diğer tüm işletmeler	31 Aralık 2026	31 Aralık 2027

 

2028 yılı itibarıyla Türkiye genelindeki tüm restoran ve kafelerde detaylı menü uygulaması tam anlamıyla zorunlu hale gelecek.

 

Önemli not: Ulusal zincir restoranlar için süre yalnızca 3 aydır. Bu kategorideyseniz bugünden itibaren uyum sürecine başlamanız gerekiyor.

 

14 Zorunlu Alerjen Nedir?

Avrupa Birliği gıda mevzuatıyla uyumlu olarak Türkiye'de de 14 ana alerjen grubunun menülerde belirtilmesi zorunludur:

 

1. Glüten içeren tahıllar — buğday, çavdar, arpa, yulaf ve bunların ürünleri
2. Kabuklu deniz ürünleri — karides, ıstakoz, yengeç ve benzerleri
3. Yumurta ve yumurta ürünleri
4. Balık ve balık ürünleri
5. Yer fıstığı ve yer fıstığı ürünleri
6. Soya fasulyesi ve soya ürünleri
7. Süt ve süt ürünleri (laktoz dahil)
8. Sert kabuklu meyveler — badem, fındık, ceviz, kaju, antep fıstığı vb.
9. Kereviz ve kereviz ürünleri
10. Hardal ve hardal ürünleri
11. Susam tohumu ve susam ürünleri
12. Kükürt dioksit ve sülfitler (10 mg/kg veya litre üzeri)
13. Acı bakla ve acı bakla ürünleri
14. Yumuşakçalar — midye, istiridye, kalamar ve benzerleri

 

Bu 14 alerjenin herhangi birini içeren ürünlerde, söz konusu alerjenin koyu (bold) yazı veya farklı bir renk/simge ile vurgulanması gerekecek.

 

Kağıt Menüde Uyum Neden Zor?

Yönetmeliğe kağıt menüyle uyum sağlamak teorik olarak mümkün olmakla birlikte pratikte ciddi güçlükler doğuruyor:

 

• Sayfa sayısı artışı: Her ürün için bileşen listesi, kalori değeri ve 14 alerjen bilgisi eklendiğinde menü sayfaları ikiye ya da üçe katlanabilir
• Güncelleme maliyeti: Tarif değiştiğinde, yeni ürün eklendiğinde veya tedarikçi değiştiğinde tüm menülerin yeniden basılması gerekir
• Okunabilirlik sorunu: Çok sayıda teknik bilginin sınırlı alanda okunabilir şekilde sunulması tasarım açısından büyük bir zorluk
• Hata riski: Sezonluk değişiklikler veya anlık malzeme değişikliklerinde kağıt menü güncellenene kadar yanlış bilgi sunulmuş olur

 

Dijital Menü ile Uyum Neden Daha Kolay?

Yönetmelik, QR menüler dahil tüm dijital menüleri kapsıyor — ancak dijital menü bu zorunluluğu yerine getirmenin en pratik yolu olmaya devam ediyor:

 

• Sınırsız alan: Her ürün için ayrı bir detay sayfası oluşturulabilir; bileşenler, kalori ve alerjenler okunabilir şekilde sunulabilir
• Anlık güncelleme: Tarif değiştiğinde veya yeni alerjen tespit edildiğinde bilgi saniyeler içinde güncellenir — yeniden baskı gerekmez
• Alerjen filtreleme: Müşteriler kendi alerjenlerini seçerek uygun ürünleri filtreleyebilir; bu kağıt menüde imkânsızdır
• Görsel uyarılar: Simgeler ve renkli etiketlerle alerjenler çok daha belirgin hale getirilebilir
• Maliyet avantajı: Değişiklik başına sıfır baskı maliyeti

 

Sipariş Masanda ile Alerjen Bilgisi Nasıl Eklenir?

Sipariş Masanda panelinden her ürüne alerjen ve içerik bilgisi eklemek yalnızca birkaç adım sürer:

 

1. Panele giriş yapın ve düzenlemek istediğiniz ürünü açın
2. Ürün detayları bölümünden Alerjen Bilgileri alanına gidin
3. 14 alerjen grubundan ürününüzde bulunanları işaretleyin
4. İçerik / Bileşenler alanına malzemeleri girin
5. Varsa Kalori (kcal) değerini ekleyin
6. Kaydedin — değişiklik tüm masalardaki QR kodlara anında yansır

 

Kalori değerlerini bilmiyorsanız Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) veya tarif hesaplama araçlarından yararlanabilirsiniz. Zincir işletmeler için tedarikçilerden teknik veri talep etmenizi öneririz.

 

Uymayan İşletmelere Ceza Var mı?

Türk Gıda Kodeksi kapsamındaki denetimleri Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı yürütür. Gıda etiketleme ve tüketici bilgilendirme yönetmeliğine aykırılık halinde 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında idari para cezası uygulanabilir.

Ceza miktarları işletme büyüklüğüne ve ihlalin niteliğine göre değişmekle birlikte yönetmeliğe uyumsuzluğun tespit edildiği durumda hem mali yaptırım hem de itibar kaybı riski söz konusudur. Son tarihleri beklemeden hazırlıklara başlamak en sağlıklı yaklaşımdır.

 

Sık Sorulan Sorular

 

Ev yemeklerinin tarifini tam olarak bilmiyorum, ne yapmalıyım?

Yönetmelik, ürünlerde kullanılan temel bileşenlerin belirtilmesini zorunlu kılıyor. "Ev usulü" tarifler için kullandığınız ana malzemeleri ve olası alerjen içeren bileşenleri listelemeniz yeterlidir. Kesin ölçü ve oran belirtme zorunluluğu bulunmuyor.

 

Günlük spesyal değiştiğinde her seferinde güncelleme yapmak gerekiyor mu?

Evet. Ancak dijital menüde bu güncelleme dakikalar içinde yapılabilir. Kağıt menüde ise bu ciddi bir operasyonel yük oluşturur — bu nedenle dijital menü seçimi özellikle günlük değişen ürünler için büyük avantaj sağlar.

 

Tedarikçi değişince alerjen bilgisi de değişir mi?

Evet, değişebilir. Örneğin farklı bir un markasına geçildiğinde glüten içeriği farklılık gösterebilir. Tedarikçi değişikliklerinde ürün bileşen bilgilerini güncellemeniz yasal zorunluluktur.

 

Vegan/vejetaryen etiketlemesi de zorunlu mu?

Mevcut yönetmelik doğrudan vegan/vejetaryen etiketlemeyi zorunlu kılmıyor; ancak bileşen listesi ve alerjen bilgileri müşterilerin bu değerlendirmeyi kendileri yapmasına imkân tanır. Bununla birlikte isteğe bağlı olarak vegan/vejetaryen simgesi eklemek müşteri memnuniyetini artırır.

 

Uyum Kontrol Listesi

Aşağıdaki adımları tamamladığınızda yönetmeliğe uyum süreciniz büyük ölçüde tamamlanmış demektir:

 

✅ Hazırlık aşaması

• İşletmenizin hangi takvim grubuna girdiğini belirleyin (zincir / 3+ şube / diğer)
• Menüdeki tüm ürünlerin malzeme listesini çıkarın
• 14 alerjen grubunu her ürün için kontrol edin
• Tedarikçilerinizden hammadde alerjen bilgilerini yazılı olarak alın
• Kalori değerlerini hesaplatın veya tedarikçiden talep edin

 

✅ Dijital menü uyumu

• Her ürüne alerjen bilgisi ekleyin
• Her ürüne bileşen / içerik listesi ekleyin
• Kalori (kcal) değerlerini girin
• Alkol veya domuz ürünü içeren ürünleri etiketleyin
• Alerjen simgelerinin menüde görünür olduğunu test edin

 

✅ Süregelen uyum

• Tarif değişikliklerinde bilgileri anında güncelleyin
• Tedarikçi değişikliklerinde alerjen kontrolünü yeniden yapın
• Yeni ürün eklerken uyum prosedürünü uygulayın
• Sezonluk menü değişikliklerinde bilgileri güncelleyin

 

Sonuç

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın detaylı menü zorunluluğu, restoran sektörü için hem yasal bir yükümlülük hem de müşteri güveni açısından önemli bir fırsat sunuyor. Alerjen bilgisi bulunan menüler; gıda hassasiyeti olan müşteriler için güvenli bir ortam yaratırken, işletmenizin şeffaflık ve kalite algısını da güçlendiriyor.

Son tarihleri beklemek yerine bugünden uyum sürecine başlamak hem ceza riskini ortadan kaldırır hem de müşterilerinize daha iyi bir deneyim sunar.

 

Sipariş Masanda ile ücretsiz başlayın — alerjen, kalori ve bileşen bilgilerini kolayca ekleyin, yönetmeliğe dakikalar içinde uyum sağlayın.

Canlı demo'yu inceleyin — dijital menünüzün müşteri gözünden nasıl göründüğünü hemen görün.